Η Aστον Βίλα κατέκτησε το Europa League καθώς στον τελικό της Κωνσταντινούπολης ήταν καταιγιστική απέναντι στη Φράιμπουργκ και επικράτησε εύκολα με 3-0. Με τομερά γκολ των Τίλεμανς και Μπουεντία στο πρώτο ημίχρονο και τον Ρότζερς να βάζει το «κερασάκι στη τούρτα» στο δεύτερο μέρος, οι Αγγλοι επιβεβαίωσαν κι επί χόρτου τον τίτλο του φαβορί, πραγματοποιώντας κυριαρχική εμφάνιση.

Από την άλλη μεριά, η Φράιμπουργκ πάλεψε με όλες της τις δυνάμεις, όμως τα δύο γκολ που δέχθηκε στο φινάλε του πρώτου ημιχρόνου αποδείχθηκαν καθοριστικά για την εξέλιξη του αγώνα, με την γερμανική ομάδα να μη καταφέρνει να «ξαναμπεί» ουσιαστικά ποτέ στη διεκδίκηση του παιχνιδιού.

Ετσι, οι «Χωριάτες» πανηγύρισαν τον πρώτο τους ευρωπαϊκό τίτλο μετά από 44 χρόνια και το κύπελλο πρωταθλητριών του 1982. 

«Βασιλιάς» του θεσμού ο Ουνάι Εμερι που έχει κατακτήσει πέντε φορές το τρόπαιο (3 με τη Σεβίλη και 1 με τη Βιγιαρεάλ)

Σκόρερ: Τίλεμανς 41΄, Μπουεντία 45+3΄, Ρότζερς 58΄ 

Διαιτητής: Φρανσουά Λετεσιέ (Γαλλία)

Κίτρινες: Τρέου – Κας, Μπουεντία, ΜακΓκιν

Νέες πληροφορίες για μετακινήσεις δυνάμεων και σημαντικών αποθεμάτων «αόρατων πυραύλων» των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή έρχονται στο φως, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει τελεσίγραφο 48 ωρών στο Ιράν, στο οποίο η Τεχεράνη απαντά αρνητικά, χαρακτηρίζοντάς το «απελπισμένο». 

Μάλιστα ο στρατηγός Αλί Αμπντολαχί Αλιαμπαντί, σε ανακοίνωση από το Κεντρικό Στρατηγείο Χατάμ αλ-Ανμπίγια, χαρακτήρισε την απειλή του Αμερικανού προέδρου «νευρική, ανισόρροπη και ανόητη ενέργεια» και ανταπάντησε πως «οι πύλες της κόλασης θα ανοίξουν» για τις ΗΠΑ.

Παρότι παραμένει ασαφές ποια ακριβώς θα είναι τα επόμενα βήματα του Αμερικανού προέδρου στο Ιράν, χερσαίες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων πεζοναυτών και αλεξιπτωτιστών, μετακινούνται στην περιοχή και πληθαίνουν οι εκτιμήσεις περί κατάληψης της νήσου Χαργκ, όπου βρίσκονται οι βασικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Σε ομιλία του το βράδυ της Τετάρτης, ο Τραμπ είχε απειλήσει πως «τις επόμενες δύο με τρεις εβδομάδες οι ΗΠΑ θα γυρίσουν το Ιράν πίσω στη Λίθινη Εποχή» χωρίς να εισέλθει σε λεπτομέρειες για τη φύση ή τους στόχους των χτυπημάτων.

Οπως αποκάλυψε το Σάββατο το πρακτορείο Bloomberg, σχεδόν ολόκληρο το απόθεμα των «αόρατων» πυραύλων cruise JASSM-ER που προορίζονταν για στρατιωτικές θέσεις σε άλλες περιοχές του πλανήτη, έχουν ήδη δεσμευτεί να μεταφερθούν στο μέτωπο του Ιράν. 

Η εντολή για μεταφορά των πυραύλων (αξίας 1,5 εκατ. δολ. ανά μονάδα) από αποθέματα στον Ειρηνικό, εκδόθηκε στα τέλη Μαρτίου, σύμφωνα με πρόσωπο με άμεση γνώση του θέματος. Πύραυλοι που βρίσκονται σε άλλες αμερικανικές εγκαταστάσεις επίσης θα μεταφερθούν σε βάσεις της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (US Central Command) ή στο Φέρφορντ του Ηνωμένου Βασιλείου, ανέφερε η ίδια πηγή. Από το σύνολο 2.300 JASSM-ER πριν από την έναρξη του πολέμου, διαθέσιμοι για περιοχές εκτός Μέσης Ανατολής θα παραμείνουν μόλις 425, σύμφωνα με το ρεπορτάζ. 

Το ισχυρό «βέλος» των ΗΠΑ

Ο πύραυλος JASSM-ER (Joint Air-to-Surface Missile – Extended Range) μπορεί να πλήξει στόχους σε απόσταση άνω των 9.600 χιλιομέτρων και έχει σχεδιαστεί ώστε να καταφέρνει πλήγματα από ασφαλέστερες αποστάσεις, παρακάμπτοντας την αντιαεροπορική άμυνα του εχθρού. Μαζί με τους πυραύλους μικρότερης εμβέλειας JASSM – με ακτίνα περίπου 400 χιλιομέτρων – περίπου τα δύο τρίτα των αμερικανικών αποθεμάτων έχουν ήδη δεσμευτεί για τον πόλεμο με το Ιράν, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Χαμηλοί ρυθμοί παραγωγής

Η ζήτηση για πυραύλους αναχαίτισης και όπλα μεγάλου βεληνεκούς είναι ιδιαιτέρως υψηλή από τότε που ΗΠΑ και Ισραήλ ξεκίνησαν την αεροπορική εκστρατεία στις 28 Φεβρουαρίου. Η αναπλήρωσή τους θα απαιτούσε πολλά χρόνια παραγωγής με τους σημερινούς ρυθμούς.

Στο μέτωπο, οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν πολλά από τα όπλα μεγάλης εμβέλειας που διαθέτουν, όπως οι JASSM-ER, περιορίζοντας τον κίνδυνο για το στρατιωτικό προσωπικό στη Μέση Ανατολή, αλλά και μειώνοντας ταυτόχρονα τα αποθέματα συστημάτων που είχαν δημιουργηθεί ως «δικλείδα ασφαλείας» απέναντι σε ισχυρότερα κράτη όπως η Κίνα. 

Το Ιράν αντεπιτίθεται

Η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ υποστηρίζουν ότι έχουν καταστρέψει σημαντικό μέρος της ιρανικής αντιαεροπορικής άμυνας, γεγονός που επιτρέπει τη χρήση φθηνότερων όπλων για πλήγματα εντός της χώρας. Ωστόσο, ένα αμερικανικό μαχητικό F-15E καταρρίφθηκε την Παρασκευή. Λίγο αργότερα, ένα αεροσκάφος A-10 επίσης καταρρίφθηκε, ενώ δύο ελικόπτερα έρευνας και διάσωσης επλήγησαν από ιρανικά πυρά, σύμφωνα με τους New York Times.

Κατά τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες των επιχειρήσεων των ΗΠΑ κατά του Ιράν, περισσότεροι από 1.000 JASSM-ER χρησιμοποιήθηκαν, σύμφωνα με το Bloomberg. (σ.σ.  47 είχαν εκτοξευτεί και κατά την επιχείρηση για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο).

Οι ΗΠΑ έχουν εγκρίνει κονδύλια για την αγορά περισσότερων από 6.200 JASSM από το 2009, αλλά η παραγωγή της βασικής έκδοσης ολοκληρώθηκε πριν από περίπου 10 χρόνια. Για το 2026, η Lockheed Martin είχε προγραμματίσει την κατασκευή 396 πυραύλων της έκδοσης μεγάλης εμβέλειας, αν και η γραμμή παραγωγής – που κατασκευάζει επίσης τον αντιπλοϊκό πύραυλο LRASM – μπορεί να εξασφαλίσει έως και 860 μονάδες ετησίως, αν λειτουργήσει στον μέγιστο δυνατό ρυθμό. 

Πιο ασφαλείς ουρανοί; 

Η δέσμευση τόσο μεγάλου αριθμού JASSM-ER για τον πόλεμο με το Ιράν δεν σημαίνει ότι θα χρησιμοποιηθούν όλοι. Μέχρι στιγμής, πύραυλοι αυτού του τύπου έχουν εκτοξευθεί από βομβαρδιστικά B-52 και B-1B, καθώς και από μαχητικά αεροσκάφη. Την Τρίτη, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, δήλωσε ότι έχουν ξεκινήσει πτήσεις B-52 πάνω από το Ιράν, υποδηλώνοντας ότι ο εναέριος χώρος είναι πλέον ασφαλέστερος για επιθέσεις με φθηνότερες κατευθυνόμενες βόμβες JDAM.

Ωστόσο, πέραν των δύο αμερικανικών αεροσκαφών που καταρρίφθηκαν την Παρασκευή, το Ιράν έχει καταστρέψει περισσότερα από 12 μη επανδρωμένα MQ-9 κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Το γεγονός ότι τα παλαιότερα και πιο αργά B-52 πετούν μόλις τώρα πάνω από το Ιράν «εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο οι ΗΠΑ συνεχίζουν να βασίζονται σε δυνατότητες πλήγματος από απόσταση», δήλωσε η Κέλι Γκρίκο, ανώτερη ερευνήτρια στο Stimson Center.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία χωρών του Κόλπου, το Ιράν έχει εκτοξεύσει περισσότερους από 1.600 βαλλιστικούς πυραύλους στην περιοχή, καθώς και περίπου 4.000 αυτοσχέδιους πυραύλους τύπου Shahed. Η αναχαίτιση μόνο των βαλλιστικών πυραύλων θα απαιτούσε τουλάχιστον 3.200 μονάδες.

Η Lockheed Martin κατασκευάζει περίπου 650 Patriot PAC-3 ετησίως, ενώ υπέγραψε συμφωνία τον Ιανουάριο για αύξηση της παραγωγής σε 2.000 ετησίως έως το 2030. Παράλληλα, παράγει 96 μονάδες THAAD τον χρόνο, με στόχο την αύξηση στους 400.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι ΗΠΑ έχουν ρίξει στη μάχη και εκατοντάδες πυραύλους cruise Tomahawk κατά τη διάρκεια των επιθέσεων στο Ιράν. Πριν από τον πόλεμο διέθεταν περίπου 4.000, συμπεριλαμβανομένων παλαιότερων εκδόσεων και αντιπλοϊκών παραλλαγών. 

Του Ξενοφών Κίρκα

Η απάντηση βρίσκεται στο εξής: ο Ντοστογιέφσκι κατάφερε, όσο ελάχιστοι μετά τον Όμηρο, να χαρτογραφήσει την ανθρώπινη συμπεριφορά και τα πιο σκοτεινά βάθη της ανθρώπινης ψυχής. Μέσα από τα έργα του ανέδειξε τον άνθρωπο όπως πραγματικά είναι: αντιφατικό, εύθραυστο, ζηλόφθονο, βίαιο, αλλά και τραγικό ον. Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η ανθρώπινη φύση δεν φαίνεται να έχει αλλάξει ουσιαστικά μέχρι σήμερα.

Ακούμε συχνά τη φράση: «Πάλι πόλεμος, πάλι δυστυχία, πάλι καταστροφή». Ναι, γιατί αυτός είναι ο άνθρωπος. Από την εποχή του Κάιν και του Άβελ, από την πρώτη αδελφοκτονία της Παλαιάς Διαθήκης, μέχρι τις σύγχρονες συγκρούσεις, ο άνθρωπος παραμένει δέσμιος των ίδιων παθών: του φθόνου, της ανασφάλειας, της φιλοδοξίας, της επιβολής του ισχυρού πάνω στον αδύναμο. Ο Κάιν πίστεψε πως ο Θεός είδε με ευμένεια την προσφορά του Άβελ και όχι τη δική του. Και από τη ζήλια γεννήθηκε ο φόνος. Πώς, λοιπόν, να αλλάξει ο άνθρωπος, όταν από τις απαρχές της ιστορίας του παραμένει ουσιαστικά ο ίδιος;

Μπορεί να εξελιχθήκαμε τεχνολογικά, να χτίσαμε κοινωνίες, θεσμούς και επιστήμες, όμως στο βάθος της ψυχής μας μείναμε ίδιοι. Εξακολουθούμε να είμαστε ζηλόφθονοι, ανασφαλείς, ανταγωνιστικοί. Ο ισχυρός εξακολουθεί να συντρίβει τον αδύναμο, πολλές φορές χωρίς ηθικό φραγμό και χωρίς καμία αληθινή επίγνωση των συνεπειών. Το ίδιο δίδαξε και ο Θουκυδίδης μέσα από την ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου: η δύναμη επιβάλλεται εκεί όπου μπορεί, ενώ η δικαιοσύνη συχνά υποχωρεί μπροστά στην ωμή ισχύ. Η ιστορία, τελικά, μοιάζει να μας υπενθυμίζει διαρκώς το ίδιο σκληρό μάθημα: ότι ο άνθρωπος σπάνια μαθαίνει από τα λάθη του.

Έτσι η ανθρωπότητα συνεχίζει να σκορπά παντού τον όλεθρο και το σκοτάδι. Φτάνοντας στο 2026, εξακολουθούμε να βλέπουμε πολέμους ανοιχτούς, τραγωδίες ανεπίλυτες και κοινωνίες που αδυνατούν να βρουν πραγματικό δρόμο συνεννόησης. Ο άνθρωπος δείχνει για ακόμη μία φορά ότι, όταν δοκιμάζεται, αδυνατεί να επιλέξει τον διάλογο και την αυτοσυγκράτηση. Γι’ αυτό και ο λόγος του Ηράκλειτου παραμένει τρομακτικά επίκαιρος: «Πόλεμος πάντων μὲν πατήρ, πάντων δὲ βασιλεύς».

Αυτή ακριβώς την καταστροφικότητα, αυτή τη βαθιά εσωτερική διάλυση του ανθρώπου, κατέγραψε ο Ντοστογιέφσκι στο σπουδαίο έργο του «Υπόγειο». Ο αφηγητής, ένας εσωστρεφής και απομονωμένος πρώην δημόσιος υπάλληλος, ζει κλεισμένος σε ένα σκοτεινό δωμάτιο της Αγίας Πετρούπολης, απομακρυσμένος από την κοινωνία και τους ανθρώπους. Μέσα από τον βασανιστικό του μονόλογο αποκαλύπτει όχι μόνο τις αμφιβολίες του για τον κόσμο, αλλά και τη βαθιά του δυσπιστία απέναντι στην ίδια την ανθρώπινη φύση.

Ο άνθρωπος του υπογείου είναι ευφυής, ευαίσθητος και συνειδητοποιημένος, αλλά ταυτόχρονα βαθιά πληγωμένος και αυτοκαταστροφικός. Έχει μια σχεδόν νοσηρή ανάγκη να πληγώνει τους άλλους, αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό. Αρνείται να δεχθεί ότι ο άνθρωπος είναι ένα ορθολογικό ον που επιλέγει πάντοτε το καλό του. Αντίθετα, επιμένει ότι ο άνθρωπος πολλές φορές επιλέγει το παράλογο, τον πόνο, ακόμη και την αυτοκαταστροφή, μόνο και μόνο για να υπερασπιστεί την ελευθερία του και την ιδιοτροπία της ύπαρξής του.

Αυτό φαίνεται καθαρά και στη σχέση του με τη Λίζα. Ενώ αρχικά μοιάζει να θέλει να τη βοηθήσει, να της δείξει έναν διαφορετικό δρόμο ζωής, στο τέλος τη συντρίβει συναισθηματικά. Το ίδιο συμβαίνει και στις σχέσεις του με τους παλιούς του γνωστούς: δεν μπορεί να συνδεθεί ουσιαστικά μαζί τους, τους φθονεί, υπονομεύει κάθε πιθανότητα ανθρώπινης επαφής και μετατρέπει την επαφή σε σύγκρουση. Είναι σαν να μη θέλει απλώς να απορρίπτει τον κόσμο, αλλά να καταστρέφει και κάθε δυνατότητα συμφιλίωσης με αυτόν.

Ο άνθρωπος του υπογείου είναι ευφυής, ευαίσθητος και συνειδητοποιημένος, αλλά ταυτόχρονα βαθιά πληγωμένος και αυτοκαταστροφικός. Έχει μια σχεδόν νοσηρή ανάγκη να πληγώνει τους άλλους, αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγαλείο του Ντοστογιέφσκι. Δεν περιγράφει απλώς έναν ιδιόρρυθμο ή δυστυχισμένο ήρωα. Περιγράφει τον άνθρωπο γυμνό, χωρίς ψευδαισθήσεις, χωρίς εξωραϊσμούς, χωρίς παρηγορητικά ψέματα. Μας δείχνει ότι η αυτοκαταστροφή, ο φθόνος, η ενοχή, η μοναξιά, η ανάγκη για αγάπη και η αδυναμία να την δεχτούμε, είναι όλα βαθιά ανθρώπινα στοιχεία.

Ίσως, τελικά, ο άνθρωπος του υπογείου να μας μοιάζει περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε να παραδεχτούμε. Ίσως ο Ντοστογιέφσκι να μην έγραψε μόνο για τη Ρωσία του 19ου αιώνα, αλλά για τον άνθρωπο κάθε εποχής. Ίσως προσπάθησε να μας προειδοποιήσει για το τι είμαστε και για το πού οδηγούμαστε όταν αφήνουμε τα πάθη, τον εγωισμό και τον φθόνο να κυριαρχήσουν.

Και όμως, ακόμη κι αν όλοι διαβάζαμε τον Ντοστογιέφσκι, δεν είναι βέβαιο ότι θα αλλάζαμε. Γιατί ο άνθρωπος δεν παύει εύκολα να είναι αυτό που είναι. Θα συνεχίσει να ζηλεύει τον Άβελ, να φοβάται τον διπλανό του, να επιδιώκει την επιβολή, να επαναλαμβάνει την ίδια τραγωδία με διαφορετικά ονόματα και σε διαφορετικές εποχές.

Γι’ αυτό ο Ντοστογιέφσκι παραμένει τόσο σπουδαίος. Όχι μόνο επειδή υπήρξε μεγάλος μυθιστοριογράφος, αλλά επειδή είδε τον άνθρωπο σε όλο του το βάθος, σε όλη του την ασχήμια και σε όλη του την τραγικότητα. Και το πιο οδυνηρό είναι πως, διαβάζοντάς τον σήμερα, δεν νιώθουμε ότι μιλά για έναν μακρινό κόσμο, αλλά για εμάς τους ίδιους.